Để phân biệt hăm tã và rôm sảy, mẹ chỉ cần nhìn vào hai điểm: vị trí và hình dạng. Hăm tã là mảng đỏ liền ở vùng da tiếp xúc với tã như mông, bộ phận sinh dục, đùi trong, do ẩm và phân, nước tiểu gây kích ứng. Rôm sảy là nhiều nốt nhỏ li ti như đầu kim, hay mọc ở cổ, lưng, ngực, nách, trán, do tuyến mồ hôi bị tắc khi bé nóng. Hiểu đúng giúp mẹ chăm đúng: hăm cần giữ khô và giảm tiếp xúc với chất bẩn, còn rôm sảy cần làm mát cho bé.
Tóm tắt nhanh
- Hăm tã: mảng đỏ liền ở vùng mặc tã, liên quan ẩm, phân, nước tiểu, ma sát.
- Rôm sảy: nốt nhỏ li ti, mọc ở vùng ra nhiều mồ hôi, liên quan nóng và ủ ấm quá mức.
- Hăm cần thay tã đều, rửa nước ấm, để khô, bôi lớp kem bảo vệ; rôm sảy cần làm mát, mặc thoáng.
- Bé có thể bị cả hai cùng lúc ở vùng tã khi trời nóng.
- Có mụn mủ, loét, lan nhanh, bé sốt hoặc bỏ bú: đưa bé đi khám.
Hăm tã và rôm sảy là gì?
Hăm tã
Hăm tã là viêm da kích ứng ở vùng da được tã che phủ. Da bị ẩm lâu, tiếp xúc với nước tiểu, phân và cọ xát với tã nên đỏ, rát. Hăm tã hay gặp ở bé dưới 1 tuổi, nhất là khi bé tiêu chảy, mới bắt đầu ăn dặm hoặc tã không được thay kịp thời.
Rôm sảy
Rôm sảy xảy ra khi ống dẫn mồ hôi của bé bị tắc, mồ hôi không thoát ra ngoài được mà đọng lại dưới da, tạo thành các nốt nhỏ. Tuyến mồ hôi ở trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, nên chỉ cần trời nóng, bé mặc nhiều lớp hoặc nằm phòng bí là đã dễ nổi rôm. Mẹ đọc thêm chi tiết trong bài rôm sảy ở trẻ sơ sinh.
Bảng phân biệt hăm tã và rôm sảy
| Đặc điểm | Hăm tã | Rôm sảy |
|---|---|---|
| Vị trí | Vùng mặc tã: mông, bộ phận sinh dục, bẹn, đùi trong | Vùng ra nhiều mồ hôi, bị ủ kín: cổ, lưng, ngực, nách, trán, da đầu; có thể ở vùng tã khi nóng |
| Hình dạng | Mảng đỏ liền, da có thể bóng, khô hoặc trợt | Nhiều nốt nhỏ li ti như đầu kim, trong như giọt nước hoặc đỏ, mọc thành đám |
| Cảm giác của bé | Rát, đau khi đi tiểu, đi ngoài hoặc khi lau | Ngứa, châm chích, bé hay cựa quậy, gãi |
| Nguyên nhân chính | Ẩm kéo dài, nước tiểu, phân, ma sát, kích ứng sản phẩm | Nóng, ủ ấm quá mức, mặc nhiều lớp, sốt, phòng bí |
| Diễn tiến | Đỡ sau 2–3 ngày nếu giữ khô và thay tã đều | Thường giảm nhanh trong vài giờ đến vài ngày khi bé được làm mát |
| Hướng chăm sóc | Thay tã thường xuyên, rửa nước ấm, để khô, bôi lớp kem bảo vệ | Làm mát, mặc thoáng, tắm nước mát vừa, tránh bôi kem đặc |
Mẹo nhỏ: Mẹ thử làm mát cho bé: cởi bớt áo, đưa bé vào chỗ thoáng khoảng một hai giờ. Nếu các nốt nhỏ nhạt dần thì nhiều khả năng là rôm sảy. Mảng đỏ ở vùng tã không thay đổi khi làm mát thì nghĩ nhiều đến hăm.
Khi bé bị cả hăm tã và rôm sảy
Vào mùa nóng, vùng mặc tã vừa ẩm vừa nóng nên bé có thể vừa hăm vừa nổi rôm. Lúc này mẹ kết hợp cả hai hướng chăm:
- Thay tã thường xuyên hơn, chọn tã có màng đáy thoáng khí và đúng size để không bí.
- Cho bé nằm không tã vài lần mỗi ngày ở nơi mát.
- Bôi kem bảo vệ lớp thật mỏng chỉ ở vùng đỏ do hăm, không bôi dày lên vùng nổi rôm vì kem đặc làm tắc lỗ chân lông thêm.
- Giữ phòng mát, không ủ bé.
Mẹ có thể đọc thêm lưu ý khi đóng bỉm cho bé vào mùa hè để giảm bí nóng vùng tã.
Cách chăm sóc bé bị hăm tã
- Kiểm tra tã mỗi 2–3 giờ ban ngày, thay ngay khi bé đi ngoài.
- Rửa nhẹ bằng nước ấm, thấm khô từng nếp, không chà xát.
- Để da bé khô thoáng vài phút trước khi mặc tã mới.
- Bôi lớp mỏng kem bảo vệ da dành cho vùng tã (thường chứa kẽm oxit hoặc dạng mỡ bảo vệ), không hương liệu, không corticoid.
- Mặc tã vừa vặn, không quá chật.
Hướng dẫn chi tiết hơn có trong bài các cách chăm sóc bé bị hăm tã.
Cách chăm sóc bé bị rôm sảy
- Đưa bé vào nơi thoáng mát, cởi bớt lớp áo, không quấn khăn kín.
- Tắm hoặc lau người cho bé bằng nước mát vừa phải (không lạnh), rồi để da khô tự nhiên hoặc thấm nhẹ.
- Mặc quần áo cotton mỏng, rộng; thay ngay khi áo ẩm mồ hôi.
- Cắt ngắn móng tay cho bé, có thể đeo bao tay mỏng để bé không gãi trầy.
- Hạn chế bôi kem, dầu đặc lên vùng rôm vì dễ làm tắc lỗ chân lông hơn.
Lưu ý: Không dùng phấn rôm, nhất là loại chứa talc, cho cả hăm tã lẫn rôm sảy. Bụi phấn có thể bị bé hít vào, phấn gặp mồ hôi vón cục và bít lỗ chân lông. Mẹ đọc thêm có nên dùng phấn rôm cho bé.
Mẹ cũng không tự bôi kem chứa corticoid, kháng sinh, không đắp lá giã nát, không bôi kem đánh răng, dầu gió hay tinh dầu lên da bé.
Khi nào cần đưa bé đi khám
- Hăm tã không đỡ sau 2–3 ngày chăm đúng cách; rôm sảy không giảm dù bé đã được làm mát vài ngày.
- Nốt rôm chuyển thành mụn mủ, mụn to, sưng đỏ, đau.
- Da trợt, loét, chảy dịch, chảy máu, có bọng nước hoặc vảy vàng.
- Mảng đỏ đậm lan vào nếp bẹn, có nốt đỏ nhỏ rải rác xung quanh (có thể do nấm).
- Phát ban lan rộng khắp người, hoặc ban không mờ đi khi ấn nhẹ.
- Bé sốt, bỏ bú, lừ đừ, quấy khóc bất thường, li bì.
Lưu ý: Trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt từ 38°C trở lên cần được khám ngay. Phát ban kèm sốt ở bất kỳ tuổi nào cũng nên được bác sĩ đánh giá, không tự kết luận là rôm sảy.
Câu hỏi thường gặp
Rôm sảy có mọc ở vùng mặc tã không?
Có. Khi trời nóng, vùng tã kín và ấm nên cũng có thể nổi rôm. Lúc này các nốt nhỏ li ti thường mọc cả ở bụng dưới, lưng, đùi và giảm khi bé được làm mát.
Hăm tã có lây sang rôm sảy không?
Hai tình trạng có nguyên nhân khác nhau nên không lây sang nhau. Tuy vậy bé có thể bị cả hai cùng lúc khi vùng tã vừa ẩm vừa nóng.
Có nên bôi kem chống hăm cho vùng bị rôm sảy?
Không nên bôi kem đặc lên vùng rôm vì có thể làm tắc lỗ chân lông thêm. Rôm sảy cần làm mát và mặc thoáng là chính.
Rôm sảy bao lâu thì hết?
Rôm sảy thường giảm nhanh trong vài giờ đến vài ngày khi bé được làm mát. Nếu kéo dài, có mụn mủ hoặc bé sốt, mẹ nên cho bé đi khám.
Hăm tã và rôm sảy đều phổ biến, thường không đáng lo và có cách chăm khá đơn giản. Phân biệt đúng giúp mẹ không làm sai: hăm cần khô và sạch, rôm cần mát và thoáng. Khi có dấu hiệu bất thường, mẹ hãy đưa bé đi khám để được bác sĩ đánh giá. Nếu muốn biết thêm về mức độ của hăm, mẹ đọc bài hăm tã có nguy hiểm không.
Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Mỗi bé có cơ địa khác nhau, khi da bé có dấu hiệu bất thường hoặc mẹ còn băn khoăn, hãy đưa bé đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.
