Bé bị hăm tã nặng khi vùng da không chỉ đỏ mà đã trầy, rỉ dịch, nổi mụn nước, mụn mủ hoặc lan rộng ra ngoài vùng mặc tã. Ở mức này, mẹ vẫn chăm sóc tại nhà để giảm đau rát cho bé, nhưng nên đưa bé đi khám để bác sĩ xác định có nhiễm nấm hay nhiễm khuẩn không và kê thuốc phù hợp. Bài viết giúp mẹ nhận biết hăm nặng, chăm sóc đúng trong lúc chờ khám và những dấu hiệu không được bỏ qua.
Tóm tắt nhanh
- Hăm nặng có các dấu hiệu: da trầy, rỉ dịch, chảy máu, mụn nước, mụn mủ, đỏ lan rộng hoặc kèm sốt.
- Hăm kéo dài hoặc đỏ tươi trong nếp gấp có thể do nhiễm nấm; chỉ bác sĩ mới xác định và kê thuốc.
- Tại nhà: rửa nước ấm thật nhẹ, thấm khô, để da thoáng nhiều hơn, bôi lớp kem màng chắn dày.
- Không tự dùng kem corticoid, kháng sinh, kháng nấm; không đắp lá, không bôi kem đánh răng, không dùng phấn rôm.
- Sau khi khỏi, duy trì thay tã thường xuyên và chọn tã đúng size để phòng tái phát.
Thế nào là hăm tã nặng?
Mẹ có thể so sánh tình trạng của bé với bảng dưới đây. Bảng chỉ giúp mẹ ước lượng, không thay thế việc khám.
| Mức độ | Dấu hiệu trên da | Biểu hiện của bé |
|---|---|---|
| Nhẹ | Đỏ hồng từng mảng, da còn nguyên vẹn | Ít quấy, sinh hoạt bình thường |
| Vừa | Đỏ lan rộng, da bóng, có thể sần nhẹ | Khó chịu khi thay tã, khi đi tiểu |
| Nặng | Trầy, rỉ dịch, chảy máu, mụn nước, mụn mủ, vảy vàng; đỏ lan ra bụng, đùi, lưng | Quấy khóc nhiều, khóc khi tiểu hoặc khi chạm vào; có thể sốt, bỏ bú |
Khi bé đã ở mức nặng, phần chăm sóc tại nhà trong bài cách chăm sóc bé bị hăm tã vẫn đúng, nhưng chưa đủ. Mẹ cần thêm ý kiến của bác sĩ.
Vì sao bé bị hăm tã nặng?
Kích ứng kéo dài không được xử lý
Hăm nhẹ không được chăm kịp thời, tã ướt hoặc dính phân lâu, chà xát mạnh khi vệ sinh khiến da tổn thương sâu hơn. Đợt tiêu chảy là thời điểm hăm dễ nặng lên nhanh nhất.
Nhiễm nấm
Vùng tã ấm và ẩm là môi trường thuận lợi cho nấm phát triển, nhất là khi bé vừa dùng kháng sinh. Hăm do nấm thường đỏ tươi, bờ rõ, nằm sâu trong nếp bẹn, kèm các nốt đỏ nhỏ rải rác xung quanh, và không đỡ dù mẹ đã bôi kem chống hăm thông thường.
Nhiễm khuẩn
Da trầy là cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập. Dấu hiệu gợi ý gồm mụn mủ, bọng nước, vảy vàng như mật ong, vùng da sưng nóng, có thể kèm sốt.
Kích ứng hoặc dị ứng tiếp xúc
Khăn ướt có cồn, hương liệu, xà phòng mạnh, nước xả vải, một số thành phần trong kem bôi hoặc chất liệu tã có thể gây kích ứng ở bé có làn da nhạy cảm.
Tã không phù hợp
Tã chật gây cọ xát ở đùi và bụng; tã thấm hút kém khiến bề mặt luôn ẩm. Mẹ có thể đọc thêm bài trẻ bị hăm có nên đóng bỉm để biết cách mặc tã cho bé trong giai đoạn này.
| Kiểu hăm | Gợi ý nhận biết | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Do kích ứng | Đỏ ở vùng tiếp xúc nhiều với tã (mông, mặt ngoài bộ phận sinh dục), nếp gấp thường ít bị | Chăm tại nhà kỹ; đi khám nếu không đỡ |
| Nghi do nấm | Đỏ tươi, bờ rõ, sâu trong nếp gấp, có nốt đỏ vệ tinh | Đi khám để được kê thuốc phù hợp |
| Nghi nhiễm khuẩn | Mụn mủ, bọng nước, vảy vàng, sưng nóng, có thể sốt | Đi khám sớm |
Chăm sóc bé bị hăm tã nặng tại nhà
Trong lúc chờ khám và trong suốt quá trình điều trị theo chỉ định, mẹ làm theo các bước sau để giảm đau rát và giúp da hồi phục:
- Thay tã ngay khi ướt hoặc bẩn. Kiểm tra tã thường xuyên hơn bình thường, kể cả ban đêm.
- Rửa thật nhẹ bằng nước ấm. Dội nước hoặc dùng bông thấm nước, không chà. Ở vùng da trầy, chỉ dội nước là đủ. Tạm ngưng khăn ướt.
- Thấm khô. Thấm nhẹ bằng khăn bông mềm, để da khô tự nhiên thêm vài phút.
- Tăng thời gian không mặc tã. Cho bé nằm trên tấm lót chống thấm nhiều lần trong ngày ở nơi ấm, kín gió.
- Bôi lớp kem màng chắn dày. Chọn kem đơn giản chứa kẽm oxit hoặc petrolatum, không mùi. Nếu bác sĩ kê thuốc bôi, mẹ dùng đúng thứ tự và số lần bác sĩ hướng dẫn.
- Không lau sạch kem cũ mỗi lần thay tã. Chỉ lau phần dính phân, để lại lớp kem bên dưới, rồi bôi thêm.
- Nới tã, chọn đúng size. Dán tã lỏng hơn một chút, kéo viền chun đùi ra ngoài.
- Mặc đồ cotton rộng. Tránh quần chật, chất liệu bí nóng.
- Cắt ngắn móng tay bé. Bé ngứa có thể gãi làm trầy thêm.
Mẹo nhỏ: Khi rửa vùng da đang trầy, mẹ có thể dùng bình xịt hoặc chai nhựa sạch đựng nước ấm để dội nhẹ, thay vì dùng bông lau. Cách này giảm cọ xát và bé ít đau hơn.
Những điều không nên làm khi bé bị hăm nặng
- Tự bôi kem chứa corticoid, kem kháng sinh, kháng nấm khi chưa có chỉ định. Corticoid dùng sai có thể làm da mỏng và khiến nhiễm nấm nặng hơn.
- Dùng thuốc bôi của người lớn hoặc thuốc còn thừa của anh chị.
- Đắp lá giã nát, bôi kem đánh răng, nghệ tươi, rượu, dầu gió lên vùng da tổn thương.
- Dùng phấn rôm có talc. Lý do được giải thích trong bài có nên dùng phấn rôm cho bé bị hăm.
- Bôi nhiều loại kem chồng lên nhau hoặc đổi kem liên tục.
- Chọc vỡ mụn nước, mụn mủ.
Khi nào cần đưa bé đi khám?
Với hăm nặng, mẹ nên cho bé đi khám sớm. Đặc biệt, đưa bé đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu:
- Da trầy loét, rỉ dịch, chảy máu.
- Có mụn nước, bọng nước, mụn mủ hoặc vảy vàng.
- Bé sốt, li bì, bỏ bú, quấy khóc bất thường.
- Vùng đỏ lan nhanh ra ngoài vùng mặc tã.
- Đỏ tươi trong nếp gấp kèm nốt đỏ nhỏ xung quanh.
- Đã chăm đúng cách 2 đến 3 ngày nhưng không đỡ.
- Bé dưới 2 tháng tuổi.
- Bé tiêu chảy kèm dấu hiệu mất nước: ít tã ướt, môi khô, khóc không có nước mắt.
Lưu ý: Chỉ dùng thuốc bôi theo đơn của bác sĩ, đúng loại, đúng số lần và đúng thời gian. Không tự ý kéo dài hoặc dừng thuốc, không dùng lại đơn cũ cho lần hăm sau. Nếu bôi thuốc mà da đỏ hơn, mẹ báo lại bác sĩ.
Để hiểu thêm những biến chứng có thể gặp nếu hăm không được chăm sóc đúng, mẹ xem bài hăm tã ở trẻ có nguy hiểm không.
Phòng hăm tã nặng tái phát
Bé đã từng hăm nặng thường dễ bị lại, nhất là khi tiêu chảy, mọc răng hoặc dùng kháng sinh. Mẹ duy trì những thói quen sau:
- Thay tã đều đặn, thay ngay sau khi bé đi ngoài.
- Rửa bằng nước ấm, thấm khô trước khi mặc tã mới.
- Bôi lớp kem màng chắn mỏng mỗi lần thay tã trong những đợt bé dễ hăm. Mẹ có thể xem tiêu chí chọn kem trị hăm cho bé để chọn sản phẩm phù hợp.
- Chọn tã mềm, thấm nhanh, màng đáy thoáng khí và đúng size. Với bé lớn đã mặc tã quần, tã quần Kidmac Natural có cạp co giãn 360° và nhiều size từ M đến 5XL để mẹ chọn vừa vóc dáng.
- Dùng sản phẩm vệ sinh không mùi, không cồn; giặt đồ của bé bằng chất tẩy dịu nhẹ.
- Dành thời gian không mặc tã mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Hăm tã nặng bao lâu thì khỏi?
Thời gian khỏi phụ thuộc vào nguyên nhân và cách điều trị. Khi được chẩn đoán đúng và chăm sóc đều đặn, da thường cải thiện dần. Nếu sau vài ngày điều trị mà không đỡ, mẹ nên tái khám.
Bé bị hăm nặng có nên mặc tã không?
Bé vẫn có thể mặc tã nhưng cần thay thường xuyên hơn, dán lỏng hơn và có nhiều khoảng thời gian không mặc tã trong ngày.
Có nên dùng kem corticoid cho bé bị hăm nặng?
Mẹ không tự dùng. Chỉ bác sĩ mới quyết định bé có cần thuốc chứa corticoid hay không, với loại nào và trong bao lâu.
Có nên tắm lá cho bé bị hăm nặng?
Không nên khi da đang trầy, loét. Nước lá không được kiểm soát độ sạch và có thể gây kích ứng, nhiễm trùng. Tắm bằng nước ấm sạch là đủ.
Hăm tã nặng khiến bé đau rát và mẹ lo lắng, nhưng phần lớn trường hợp sẽ cải thiện khi được khám đúng lúc và chăm sóc đều đặn. Mẹ giữ vùng tã sạch, khô, che chắn bằng kem màng chắn, tránh các mẹo có hại, và theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo để đưa bé đi khám kịp thời.
Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Nếu bé có dấu hiệu bất thường, mẹ hãy đưa bé đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.
