Cách nấu cháo dinh dưỡng cho bé ăn dặm đủ chất theo tháng tuổi

Muốn nấu cháo dinh dưỡng cho bé, mẹ chỉ cần nhớ ba điều: độ đặc hợp với tháng tuổi, mỗi chén cháo có đủ bốn nhóm chất và không nêm gia vị cho bé dưới 1 tuổi. Khi nắm được nguyên tắc, mẹ có thể tự phối hàng chục món từ nguyên liệu sẵn có trong bếp. Bài viết hướng dẫn từ khâu chọn gạo, tỷ lệ gạo nước, thứ tự cho nguyên liệu đến cách trữ cháo an toàn, kèm 5 công thức nền để mẹ bắt đầu.

Thế nào là một chén cháo dinh dưỡng?

Cháo dinh dưỡng không phải là cháo nhiều thịt hay cháo nấu từ nguyên liệu đắt tiền. Đó là chén cháo cân đối bốn nhóm chất mà các chuyên gia dinh dưỡng thường gọi là “ô vuông thức ăn”:

Từ 6 tháng tuổi, nhu cầu sắt của bé tăng lên trong khi sữa mẹ không đáp ứng đủ. Vì vậy mẹ nên ưu tiên thịt đỏ, gan, lòng đỏ trứng, cá và các loại rau xanh đậm trong thực đơn. Chất béo cũng rất quan trọng: thêm khoảng một thìa cà phê dầu ăn vào mỗi chén cháo giúp bé có đủ năng lượng và hấp thu tốt các vitamin tan trong dầu.

Chọn nguyên liệu nấu cháo cho bé

Gạo

• Chọn gạo tẻ thơm, dẻo, có nguồn gốc rõ ràng, hạt không ẩm mốc, không có mùi lạ.
• Có thể trộn một ít gạo nếp (khoảng 1 phần nếp với 5 đến 10 phần tẻ) cho cháo sánh hơn, nhưng không dùng nhiều vì nếp khó tiêu.
• Gạo lứt, yến mạch nên dùng khi bé đã quen ăn, nấu thật nhừ và xay mịn.

Thịt, cá, trứng

• Thịt chọn phần nạc tươi, màu hồng tươi, không có mùi. Cá chọn loại ít xương, gỡ sạch xương bằng tay trước khi xay.
• Trứng phải nấu chín kỹ cả lòng đỏ. Trứng, cá, tôm, cua là nhóm dễ gây dị ứng, mẹ cho bé thử từng món riêng.
• Ếch, lươn, hải sản: chỉ dùng khi có nguồn sạch và luôn nấu chín kỹ.

Rau củ

Ưu tiên rau củ theo mùa, rửa kỹ và ngâm nước sạch trước khi gọt, thái. Củ nên hấp chín để giữ chất, rau lá cho vào cuối cùng để không bị nhừ, mất màu. Mẹ tham khảo thêm những sai lầm khi chế biến rau xanh cho bé để tránh làm mất vitamin.

Tỷ lệ gạo và nước theo từng tháng tuổi

Đây là phần quan trọng nhất khi nấu cháo cho bé. Cháo quá loãng không đủ năng lượng, quá đặc thì bé khó nuốt, dễ nôn trớ. Bảng dưới là tỷ lệ tham khảo mẹ có thể điều chỉnh theo phản ứng của con.

Lượng ăn mỗi bữa tăng dần: lúc mới tập chỉ vài thìa, sau đó khoảng nửa chén, rồi một chén nhỏ. Mẹ để bé quyết định ăn bao nhiêu, không ép bé ăn hết. Nếu mới bắt đầu, mẹ có thể theo thực đơn ăn dặm truyền thống 30 ngày cho bé 6 tháng để có lộ trình rõ ràng.

Các bước nấu cháo dinh dưỡng cho bé

1. Vo và ngâm gạo: vo nhẹ tay 2 lần, ngâm 30 đến 60 phút cho hạt gạo mềm, nấu nhanh nhừ.
2. Nấu cháo trắng: cho gạo và nước theo tỷ lệ vào nồi, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, khuấy đều để không dính đáy. Ninh 30 đến 45 phút đến khi hạt gạo nở bung.
3. Sơ chế đạm: thịt băm hoặc xay nhuyễn, cá hấp chín gỡ xương, tôm bóc vỏ bỏ chỉ. Với bé nhỏ, nên làm chín trước rồi xay mịn.
4. Sơ chế rau củ: củ hấp chín nghiền mịn, rau lá chần qua rồi băm hoặc xay.
5. Kết hợp theo thứ tự: cho đạm vào trước, khuấy tơi và nấu chín kỹ; tiếp theo là củ; rau lá cho sau cùng, đun sôi lại là tắt bếp.
6. Thêm dầu ăn: khi tắt bếp mới thêm dầu để giữ chất béo tốt.
7. Kiểm tra nhiệt độ: nhỏ một chút cháo lên mu bàn tay, thấy ấm vừa mới cho bé ăn.

5 công thức cháo dinh dưỡng nền cho mẹ bắt đầu

Năm công thức dưới đây tính cho 1 bữa, dùng cháo trắng đã nấu theo tỷ lệ phù hợp tuổi của bé. Khi đã quen, mẹ thay đổi loại rau, loại đạm để có món mới mỗi ngày.

1. Cháo thịt heo bí đỏ

Độ tuổi phù hợp: Từ 6 đến 7 tháng

Nguyên liệu (1 bữa):

• Cháo trắng 1 chén nhỏ (từ khoảng 20 g gạo)
• Thịt heo nạc 20 g
• Bí đỏ 30 g
• Dầu ăn cho bé 1 thìa cà phê

Cách làm:

1. Thịt heo xay nhuyễn, cho vào nồi cháo, khuấy tơi, nấu khoảng 5 phút đến khi chín kỹ.
2. Bí đỏ hấp chín, nghiền mịn, cho vào cháo khuấy đều, đun sôi lại.
3. Tắt bếp, thêm dầu ăn. Với bé 6 tháng, xay lại toàn bộ cho mịn.

2. Cháo thịt bò cà rốt

Độ tuổi phù hợp: Từ 7 tháng

Nguyên liệu (1 bữa):

• Cháo trắng 1 chén nhỏ
• Thịt bò thăn 20 g
• Cà rốt 30 g
• Dầu ăn cho bé 1 thìa cà phê

Cách làm:

1. Thịt bò bỏ gân, xay nhuyễn. Cà rốt hấp chín, nghiền.
2. Cho thịt bò vào cháo đang sôi, khuấy tơi, nấu chín kỹ.
3. Thêm cà rốt, đun sôi lại rồi tắt bếp, thêm dầu ăn.

Thịt bò giàu sắt, rất cần cho bé từ 6 tháng. Xem thêm 10 món cháo thịt bò cho bé ăn dặm.

3. Cháo gà rau ngót

Độ tuổi phù hợp: Từ 7 tháng

Nguyên liệu (1 bữa):

• Cháo trắng 1 chén nhỏ
• Thịt ức gà 20 g
• Rau ngót 15 g
• Dầu ăn cho bé 1 thìa cà phê

Cách làm:

1. Thịt gà luộc chín, xé nhỏ rồi xay nhuyễn với một ít nước luộc.
2. Rau ngót tuốt lá, chần, xay nhuyễn.
3. Cho gà vào cháo, đun sôi, thêm rau ngót, sôi lại thì tắt bếp và thêm dầu.

Mẹ có thêm 9 biến tấu trong bài cách nấu cháo thịt gà ăn dặm.

4. Cháo cá hồi bông cải xanh

Độ tuổi phù hợp: Từ 7 tháng (đã thử cá không dị ứng)

Nguyên liệu (1 bữa):

• Cháo trắng 1 chén nhỏ
• Cá hồi phi lê 20 g
• Bông cải xanh 20 g
• Dầu ăn cho bé 1 thìa cà phê

Cách làm:

1. Cá hồi hấp chín, dùng tay gỡ kỹ xương, nghiền nhỏ.
2. Bông cải hấp chín mềm, xay mịn.
3. Cho cá và bông cải vào cháo, đun sôi lại 2 phút, tắt bếp. Cá hồi đã có chất béo nên chỉ cần thêm nửa thìa dầu.

5. Cháo đậu hũ trứng rau cải

Độ tuổi phù hợp: Từ 8 tháng (đã thử riêng trứng và đậu nành)

Nguyên liệu (1 bữa):

• Cháo trắng 1 chén nhỏ
• Đậu hũ non 30 g
• Lòng đỏ trứng 1 quả
• Cải ngọt 15 g
• Dầu ăn cho bé 1 thìa cà phê

Cách làm:

1. Đậu hũ nghiền mịn, cải ngọt chần và băm nhỏ, lòng đỏ trứng đánh tan.
2. Cho đậu hũ vào cháo đun sôi, đổ trứng vào từ từ, khuấy liên tục và nấu thêm 2 đến 3 phút cho trứng chín kỹ.
3. Thêm rau cải, sôi lại thì tắt bếp, thêm dầu ăn.

Khi đã thành thạo, mẹ có thể tham khảo thêm hơn 40 món cháo ăn dặm để thay đổi thực đơn.

Bảo quản cháo và những sai lầm cần tránh

Cách bảo quản và hâm cháo an toàn

• Cháo nấu xong nên cho bé ăn trong vòng 1 đến 2 giờ. Phần còn lại để nguội nhanh, đậy kín và cho vào ngăn mát, dùng trong ngày.
• Cháo trắng có thể trữ đông theo từng phần nhỏ trong hộp hoặc khay có nắp, ghi ngày nấu và dùng trong vài tuần.
• Rã đông trong ngăn mát hoặc hâm trực tiếp, đun sôi kỹ rồi để nguội vừa ăn. Không cấp đông lại phần đã rã đông.
• Chỉ lấy ra lượng vừa đủ một bữa. Cháo bé ăn dở có dính nước bọt thì bỏ đi, không để bữa sau.
• Không ninh sẵn rau lá trong cháo trữ đông vì rau dễ mất chất và đổi màu. Nên thêm rau tươi mỗi lần hâm.

Những sai lầm thường gặp khi nấu cháo cho bé

• Nêm muối, nước mắm, hạt nêm cho bé dưới 1 tuổi: thận của bé chưa xử lý tốt muối; nêm sớm còn tạo thói quen ăn mặn. Bé trên 1 tuổi nếu nêm thì giữ vị thật nhạt.
• Chỉ dùng nước hầm xương: nước xương có vị ngọt nhưng ít đạm và sắt. Bé cần ăn cả phần thịt, cá.
• Xay mịn quá lâu: sau 8 đến 9 tháng nếu vẫn ăn cháo xay mịn, bé dễ ngại nhai và biếng ăn đồ thô hơn sau này.
• Nấu cháo một lần ăn cả ngày với rau thịt đã trộn sẵn: dễ ôi thiu, rau mất chất.
• Trộn nhiều món mới cùng lúc: khi bé dị ứng mẹ không biết nguyên nhân.
• Bỏ dầu mỡ vì sợ bé khó tiêu: bé cần chất béo để phát triển, chỉ cần lượng vừa phải.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nấu cháo bằng nước hầm xương cho bé?

Có thể dùng nước hầm xương thay nước lọc cho cháo thơm hơn, nhưng vẫn phải cho bé ăn thêm thịt, cá, trứng. Nước xương không thay được nguồn đạm và sắt.

Cháo cho bé nên dùng dầu gì?

Mẹ có thể luân phiên dầu ô liu, dầu gấc, dầu cá, dầu mè hoặc mỡ heo. Thêm khoảng một thìa cà phê sau khi tắt bếp.

Bé mấy tháng ăn được cháo hạt?

Thường từ khoảng 9 tháng, khi bé đã ăn tốt cháo nhuyễn và bắt đầu tập nhai. Mẹ chuyển từ từ, có thể trộn một phần cháo hạt với cháo nhuyễn lúc đầu.

Cháo để tủ lạnh được bao lâu?

Cháo đã nấu nên dùng trong ngày khi để ngăn mát. Nếu muốn trữ lâu hơn, chia phần nhỏ và trữ đông, khi dùng đun sôi kỹ.

Bé ăn cháo bị táo bón phải làm sao?

Mẹ cho bé uống đủ nước, tăng rau xanh, khoai lang, bí đỏ, các loại quả nghiền. Nếu bé táo bón kéo dài, đau khi đi ngoài hoặc có máu trong phân, mẹ đưa bé đi khám.

Lời kết

Nấu cháo dinh dưỡng cho bé không cần cầu kỳ. Mẹ chỉ cần chọn nguyên liệu tươi, cân đối bốn nhóm chất, điều chỉnh độ đặc theo tháng tuổi và kiên nhẫn để bé làm quen từng vị mới. Bữa ăn vui vẻ, không ép buộc sẽ giúp con ăn ngon và lớn khỏe mỗi ngày.