Bé bị hăm háng: nguyên nhân, cách chăm sóc đúng và khi nào đi khám

Hăm háng ở trẻ là tình trạng da ở nếp bẹn, nơi đùi tiếp giáp với bụng dưới và bộ phận sinh dục, bị đỏ, rát, đôi khi trợt da. Đây là vùng kín, ẩm và có nếp gấp sâu, nên dễ hăm hơn phần mông. Phần lớn hăm háng sẽ đỡ sau vài ngày nếu mẹ vệ sinh đúng, lau khô kỹ các nếp gấp và thay tã kịp thời. Tuy vậy, hăm ở nếp háng cũng là nơi hay gặp nhiễm nấm, nên mẹ cần biết khi nào tự chăm được và khi nào phải đưa bé đi khám.

Vì sao vùng háng của bé dễ bị hăm?

Nếp háng có ba yếu tố thuận lợi cho hăm: luôn ấm, dễ đọng ẩm và bị cọ xát mỗi khi bé đạp chân. Một số nguyên nhân cụ thể:

• Tã để quá lâu: nước tiểu thấm ngược, mồ hôi đọng ở nếp bẹn.
• Lau chưa khô nếp gấp: nhiều mẹ lau mông kỹ nhưng bỏ sót nếp bẹn, nhất là ở bé có đùi bụ bẫm.
• Tã chật hoặc lệch: mép tã cứa vào nếp háng, gây trầy và bí.
• Thời tiết nóng ẩm: bé ra mồ hôi nhiều, nếp da khó khô.
• Kích ứng sản phẩm: khăn ướt có cồn, hương liệu; xà phòng mạnh; nước giặt còn sót trên quần áo.
• Tiêu chảy hoặc dùng kháng sinh: làm da dễ tổn thương và dễ nhiễm nấm hơn.

Nhận biết hăm háng: kích ứng thông thường hay nhiễm nấm?

Phân biệt sơ bộ giúp mẹ biết khi nào tự chăm được và khi nào cần đi khám sớm:

Đây chỉ là gợi ý để mẹ quan sát, không phải để tự chẩn đoán. Nếu thấy nhiều đặc điểm ở cột bên phải, mẹ nên cho bé đi khám để bác sĩ xác định và chỉ định thuốc nếu cần. Mẹ đọc thêm về các mức độ hăm trong bài hăm tã ở trẻ có nguy hiểm không.

Cách vệ sinh nếp háng cho bé đúng cách

Mỗi lần thay tã, mẹ làm theo các bước sau:

1. Rửa tay sạch, chuẩn bị nước ấm, khăn bông mềm hoặc bông gòn, tã mới.
2. Tháo tã, dùng phần sạch của tã lau bớt phân (nếu có) theo hướng từ trước ra sau.
3. Dùng khăn thấm nước ấm làm sạch vùng sinh dục, mông và từng nếp bẹn. Mẹ nhẹ nhàng banh nếp đùi để lau tới đáy nếp.
4. Với vết hăm đang đỏ, chỉ thấm nhẹ, không chà, không dùng xà phòng nhiều lần trong ngày.
5. Lau khô bằng cách thấm khăn khô mềm vào từng nếp. Có thể để bé nằm thoáng vài phút cho da khô hẳn.
6. Bôi một lớp mỏng kem bảo vệ da dành cho vùng tã (thường chứa kẽm oxit hoặc dạng mỡ bảo vệ), loại không hương liệu, không corticoid.
7. Mặc tã mới vừa vặn, mép tã nằm đúng nếp háng, không cứa vào da.

Lưu ý với bé gái

Luôn lau từ trước ra sau để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn lên vùng sinh dục. Mẹ chỉ lau nhẹ phía ngoài và nếp giữa môi lớn với đùi, không cố lau sâu bên trong.

Lưu ý với bé trai

Mẹ lau kỹ nếp giữa bìu và đùi, mặt dưới bìu, nơi hay đọng ẩm. Không kéo mạnh da quy đầu để vệ sinh. Khi mặc tã, hướng “cậu nhỏ” xuống dưới để nước tiểu không tràn lên mép cạp và ngấm vào nếp bẹn.

Quy tắc “6 không” khi bé bị hăm háng

1. Không để tã quá lâu: ban ngày kiểm tra 2–3 giờ một lần, thay ngay khi bé đi ngoài.
2. Không đóng tã quá chật: sau khi dán, mẹ luồn vừa hai ngón tay ở cạp bụng; mép tã ở đùi ôm vừa, không hằn.
3. Không chà xát mạnh: chỉ thấm nhẹ, kể cả khi lau khô.
4. Không dùng phấn rôm: phấn vón cục trong nếp bẹn khi gặp ẩm, bụi phấn có talc còn có hại khi bé hít phải.
5. Không tự bôi thuốc: không dùng kem có corticoid, kháng sinh, thuốc chống nấm khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
6. Không đắp lá, bôi mẹo lạ: lá giã nát, kem đánh răng, giấm, tinh dầu dễ làm da bỏng rát, nhiễm trùng. Mẹ xem thêm bài mẹo dân gian trị hăm nào an toàn.

Chọn và mặc tã khi bé bị hăm háng

Tã không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng tã phù hợp giúp vùng háng đỡ bí rất nhiều:

• Đúng size theo cân nặng: tã nhỏ quá thì mép cứa vào nếp háng, to quá thì dễ xô lệch gây cọ xát. Mẹ xem cách chọn size bỉm theo cân nặng.
• Mép tã mềm, màng đáy thoáng khí: giúp hơi ẩm thoát ra, giảm cảm giác bí.
• Kéo bo chống tràn ra ngoài sau khi mặc, để mép bo không gập vào trong nếp háng.
• Cho bé nghỉ không tã 10–15 phút vài lần mỗi ngày trên tấm lót chống thấm.

Tã dán Kidmac Natural có miếng dán hai bên để mẹ chỉnh độ ôm, 2 lớp vách chống tràn và màng đáy thoáng khí, là một lựa chọn mẹ có thể cân nhắc. Dù dùng loại tã nào, việc thay đúng lúc vẫn quan trọng nhất. Bài trẻ bị hăm có nên đóng bỉm có thêm hướng dẫn chi tiết.

Khi nào cần đưa bé đi khám

• Hăm háng không đỡ hoặc nặng hơn sau 2–3 ngày chăm sóc đúng cách.
• Mảng đỏ đậm lan sâu vào nếp bẹn, bìu hoặc môi lớn, có nốt đỏ nhỏ xung quanh.
• Da trợt, loét, chảy dịch, chảy máu, có mụn mủ hoặc bọng nước.
• Vùng da sưng nóng, đỏ lan nhanh ra đùi, bụng.
• Bé khóc khi đi tiểu, nước tiểu có mùi lạ, tiểu ít hơn bình thường.
• Bé sốt, bỏ bú, lừ đừ, quấy khóc bất thường.
• Hăm háng tái đi tái lại nhiều lần.

Câu hỏi thường gặp

Hăm háng ở trẻ bao lâu thì khỏi?

Hăm do kích ứng thường đỡ rõ sau 2–3 ngày nếu mẹ giữ nếp bẹn sạch, khô. Nếu quá thời gian này mà không cải thiện, mẹ nên đưa bé đi khám.

Bé bị hăm háng có nên dùng khăn ướt không?

Khi da đang đỏ, mẹ nên ưu tiên nước ấm và khăn mềm. Nếu cần dùng khăn ướt khi ra ngoài, chọn loại không cồn, không hương liệu và lau nhẹ.

Có nên bôi kem chống hăm vào sâu trong nếp bẹn?

Mẹ có thể bôi lớp mỏng kem bảo vệ da lên vùng đỏ sau khi đã lau khô. Nếu nghi hăm do nấm, mẹ cần cho bé đi khám để được chỉ định đúng loại thuốc.

Bé lớn đã bỏ tã vẫn bị hăm háng có sao không?

Bé lớn vẫn có thể hăm háng do mồ hôi, quần chật hoặc đi bơi về không lau khô. Mẹ cho bé mặc quần cotton rộng, tắm và lau khô nếp bẹn; nếu kéo dài thì nên khám.

Hăm háng không khó chăm nếu mẹ chú ý đúng chỗ: những nếp gấp nhỏ mà mắt thường dễ bỏ qua. Làm sạch nhẹ, lau khô kỹ, mặc tã vừa và bình tĩnh quan sát là đủ cho đa số trường hợp. Khi thấy dấu hiệu bất thường, mẹ đừng ngần ngại đưa bé đi khám.