Cách cho bé ăn dặm kiểu truyền thống đúng cách theo từng tháng

Cho bé ăn dặm kiểu truyền thống đúng cách là bắt đầu khi bé khoảng 6 tháng, nấu bột hoặc cháo có đủ bốn nhóm chất, đi từ loãng đến đặc, từ ít đến nhiều và tăng độ thô theo tuổi. Ăn dặm kiểu truyền thống quen thuộc với nhiều gia đình Việt vì dễ nấu, dễ đong lượng và tận dụng được nguyên liệu sẵn có. Chỉ cần tránh vài sai lầm như nêm gia vị sớm hay xay nhuyễn quá lâu, phương pháp này vẫn giúp bé phát triển tốt.

Ăn dặm kiểu truyền thống là gì?

Ăn dặm kiểu truyền thống là cách cho bé ăn bột hoặc cháo, trong đó tinh bột, đạm, rau củ và dầu mỡ được nấu chung trong một bát. Thức ăn ban đầu được xay hoặc rây mịn, sau đó thô dần theo tháng tuổi. Bé được đút bằng thìa, mẹ chủ động kiểm soát lượng ăn mỗi bữa.

So với ăn dặm kiểu Nhật hay ăn dặm tự chỉ huy, kiểu truyền thống có ưu điểm là nấu nhanh, dễ biết bé ăn được bao nhiêu và dễ bổ sung đủ năng lượng. Điểm cần chú ý là bé ít được cảm nhận vị riêng của từng món và dễ chậm tập nhai nếu mẹ cho ăn đồ xay nhuyễn quá lâu. Mẹ xem thêm bài so sánh 3 phương pháp ăn dặm để có cái nhìn tổng quan.

Khi nào bé sẵn sàng ăn dặm?

WHO và Bộ Y tế khuyến nghị bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và bắt đầu ăn dặm khi bé khoảng 6 tháng. Ngoài tuổi, mẹ hãy quan sát các dấu hiệu sau:

• Bé giữ đầu cổ vững, ngồi được khi có người đỡ.
• Bé hết phản xạ đẩy lưỡi, không còn đẩy thìa ra ngay khi chạm môi.
• Bé tò mò nhìn người lớn ăn, há miệng khi thấy thìa.
• Bé có thể đưa đồ vật lên miệng.

Cho ăn dặm quá sớm dễ khiến bé rối loạn tiêu hóa, giảm bú. Cho ăn quá muộn có thể khiến bé thiếu năng lượng, thiếu sắt và khó chấp nhận thức ăn đặc. Nếu bé sinh non hoặc có vấn đề sức khỏe, mẹ hỏi bác sĩ để chọn thời điểm phù hợp.

Nguyên tắc ăn dặm kiểu truyền thống đúng cách

1. Đủ bốn nhóm chất trong mỗi bữa

Một bát bột hay bát cháo đủ chất gồm:

• Tinh bột: gạo, bột gạo, khoai.
• Đạm: thịt, cá, trứng, tôm, đậu phụ. Đây là nguồn sắt và kẽm quan trọng từ 6 tháng tuổi.
• Rau củ: bí đỏ, cà rốt, rau ngót, cải ngọt, mồng tơi, bí xanh.
• Chất béo: dầu ăn hoặc mỡ, cho vào sau khi nấu chín.

2. Từ loãng đến đặc, từ ít đến nhiều

Bữa đầu tiên chỉ vài thìa bột loãng. Khi bé quen, mẹ tăng dần độ đặc và lượng ăn. Không vội vàng, không ép bé ăn hết bát.

3. Từ một đến nhiều loại thực phẩm

Mỗi thực phẩm mới thử riêng trong 2 đến 3 ngày để theo dõi dị ứng. Khi bé đã quen nhiều món, mẹ mới phối hợp đa dạng.

4. Tăng độ thô theo tuổi

Đây là điểm nhiều gia đình bỏ qua. Bé cần được tập nhai để phát triển cơ hàm và kỹ năng ăn. Xay nhuyễn mãi đến hơn 1 tuổi dễ khiến bé ngậm, nôn ọe khi gặp thức ăn có hạt.

Bảng trên dựa theo khuyến nghị chung về ăn bổ sung của WHO. Mỗi bé có sức ăn khác nhau, mẹ dựa vào dấu hiệu đói, no của con để điều chỉnh.

Cách nấu bột, cháo ăn dặm truyền thống

1. Chuẩn bị nguyên liệu tươi sạch. Gạo ngon, thịt cá tươi, rau củ rửa kỹ, ngâm nước sạch trước khi cắt.
2. Nấu tinh bột. Bé mới tập ăn dùng bột gạo khuấy chín hoặc cháo nấu nhừ rồi rây. Bé lớn hơn nấu cháo đặc dần, sau đó cháo hạt.
3. Chế biến đạm. Thịt, cá xay hoặc băm nhỏ, hòa chút nước lạnh cho tơi, cho vào cháo đun sôi lại đến khi chín kỹ. Cá phải gỡ sạch xương. Trứng nấu chín hẳn.
4. Thêm rau củ. Rau củ hấp hoặc luộc chín, nghiền hoặc băm nhỏ theo tuổi. Rau lá cho vào sau cùng, đun vừa chín để giữ vitamin.
5. Thêm chất béo. Tắt bếp, cho một ít dầu ăn dặm hoặc mỡ, khuấy đều.
6. Kiểm tra nhiệt độ. Để ấm vừa, nhỏ một ít lên cổ tay mẹ thử trước khi đút cho bé.

Để chế biến rau đúng cách, giữ được vitamin và không gây khó tiêu, mẹ tham khảo bài 5 sai lầm khi chế biến rau xanh cho bé. Khi bé đã quen, mẹ có thể đổi món với gợi ý trong bài 40+ món cháo ăn dặm dinh dưỡng.

Lịch ăn mẫu một ngày cho bé 7 đến 8 tháng

Dưới đây là một lịch tham khảo. Mẹ có thể xê dịch giờ giấc theo nếp sinh hoạt của gia đình.

Mẹ muốn có thực đơn từng ngày cho tháng đầu, hãy xem bài thực đơn ăn dặm truyền thống 30 ngày cho bé 6 tháng.

Những sai lầm thường gặp và lưu ý an toàn

• Nêm gia vị cho ngon: không thêm muối, đường, nước mắm, hạt nêm cho bé dưới 1 tuổi. Thận của bé còn non, và bé dễ quen vị đậm.
• Cho ăn mật ong sớm: không dùng mật ong trước 12 tháng, kể cả trộn vào thức ăn.
• Chỉ cho ăn nước xương, nước rau: phần nước có ít chất. Bé cần ăn cả phần cái là thịt, cá, rau.
• Ép ăn hoặc dỗ ăn bằng tivi, điện thoại: dễ khiến bé sợ bữa ăn, ăn mất tập trung.
• Thử nhiều món mới cùng lúc: khó biết bé dị ứng với món nào. Trứng, cá, tôm, cua, đậu nành cần giới thiệu riêng, lượng nhỏ.
• Cho ăn thức ăn dễ hóc: hạt nguyên, nho nguyên quả, thạch, thức ăn tròn cứng. Luôn ngồi cạnh và cho bé ngồi thẳng khi ăn.

Mẹ có thể tìm hiểu kỹ hơn trong bài 7 quan niệm sai về ăn dặm truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

Ăn dặm kiểu truyền thống có làm bé chậm biết nhai không?

Chỉ khi bé ăn đồ xay nhuyễn quá lâu. Nếu mẹ tăng độ thô theo tuổi như bảng trên, bé vẫn tập nhai tốt.

Bé ăn bột hay ăn cháo trước?

Giai đoạn đầu, bột gạo hoặc cháo rây mịn đều phù hợp. Sau đó mẹ chuyển dần sang cháo đặc, cháo hạt rồi cơm nát.

Có cần cho bé ăn cháo dinh dưỡng mua sẵn không?

Không bắt buộc. Nếu dùng, mẹ đọc kỹ thành phần, chọn loại không thêm muối, đường và phù hợp độ tuổi.

Bé lười ăn dặm thì làm sao?

Kiểm tra lại giờ ăn, không cho bé bú no ngay trước bữa ăn dặm, tạo không khí vui vẻ và không ép. Nếu bé lười ăn kéo dài, sụt cân, mẹ nên đưa bé đi khám.

Ăn dặm kiểu truyền thống vẫn là lựa chọn tốt nếu mẹ nấu đủ chất, nhạt, tăng độ thô đúng lúc và tôn trọng tín hiệu đói no của bé. Không có phương pháp nào hoàn hảo, chỉ có cách phù hợp với con và với nhịp sống của gia đình.