Hăm nách ở trẻ là tình trạng da dưới cánh tay bị đỏ, rát, đôi khi trợt nhẹ do mồ hôi, sữa hoặc nước đọng lại trong nếp gấp và bị cọ xát lâu. Tin vui là phần lớn trường hợp đỡ nhanh trong vài ngày khi mẹ giữ vùng nách khô thoáng, mặc áo mềm rộng và lau mồ hôi đúng cách. Dưới đây là 5 cách chăm sóc tại nhà mẹ có thể làm ngay, cùng những dấu hiệu cho thấy bé cần được bác sĩ khám.
Tóm tắt nhanh
- Nách là nếp gấp kín, ít được để ý nên mồ hôi dễ đọng lại gây hăm.
- 5 việc chính: giữ nách khô thoáng, mặc áo cotton rộng, lau mồ hôi đúng cách, bôi lớp kem bảo vệ khi cần, tắm và lau khô kỹ.
- Không dùng phấn rôm, không tự bôi kem có corticoid hay thuốc kháng sinh.
- Da trợt loét, có mủ, đỏ lan nhanh hoặc bé sốt: đưa bé đi khám.
Vì sao bé hay bị hăm nách?
Ở trẻ nhỏ, nhất là bé bụ bẫm, cánh tay thường áp sát thân, nếp nách sâu và ít được mở ra cho thoáng. Một số lý do thường gặp:
- Mồ hôi đọng lại: trời nóng, bé mặc nhiều lớp hoặc được ủ ấm quá mức.
- Cọ xát với áo: áo chật, đường may thô, vải tổng hợp không thấm hút.
- Lau chưa khô sau tắm: mẹ thường lau người, lau tóc nhưng bỏ quên nếp nách.
- Sữa, nước chảy xuống: khi bé bú, ọc sữa hoặc uống nước, chất lỏng có thể chảy vào nếp cổ và nách.
- Sản phẩm gây kích ứng: sữa tắm có hương liệu mạnh, nước giặt còn sót trên áo.
Biểu hiện hay gặp là mảng da hồng hoặc đỏ ngay trong nếp nách, da có thể bóng, hơi ẩm, bé khó chịu khi mẹ nâng tay. Hăm nách đôi khi đi kèm rôm sảy, nhất là khi trời nóng. Mẹ có thể đọc thêm cách phân biệt trong bài hăm và rôm sảy khác nhau thế nào.
5 cách chăm sóc bé bị hăm nách tại nhà
1. Giữ vùng nách luôn khô thoáng
Đây là việc quan trọng nhất. Vài lần mỗi ngày, mẹ nhẹ nhàng nâng tay bé lên, cho nách được thoáng khí vài phút, ví dụ khi thay đồ, khi chơi trên giường. Giữ phòng mát, thông thoáng; không ủ bé quá nhiều lớp. Nếu bé ra mồ hôi, mẹ thay áo khô ngay thay vì để áo ẩm dính vào nếp nách.
2. Mặc áo mềm, rộng, thấm hút
Chọn áo cotton mềm, mỏng, có tay rộng hoặc áo sát nách vào ngày nóng. Tránh áo bó, áo len, vải tổng hợp và những đường may cứng ngay dưới nách. Áo mới nên giặt trước khi mặc và xả thật kỹ để không còn nước giặt.
3. Lau mồ hôi đúng cách
- Dùng khăn xô hoặc khăn bông mềm, nhúng nước ấm, vắt thật ráo.
- Nâng tay bé lên, thấm nhẹ từ ngoài vào trong nếp nách, không chà.
- Dùng một khăn khô khác thấm lại cho khô hoàn toàn.
- Để nách bé thoáng thêm một hai phút trước khi mặc áo.
Mẹ không cần dùng xà phòng mỗi lần lau. Nước ấm là đủ cho những lần lau trong ngày.
4. Bôi lớp kem bảo vệ da khi cần
Khi da nách đã đỏ, mẹ có thể bôi một lớp thật mỏng kem bảo vệ da dành cho trẻ em sau khi đã lau khô, để giảm ma sát và ngăn ẩm. Chọn loại không hương liệu, không cồn, không chứa corticoid. Không bôi quá dày vì kem dày trong nếp gấp lại khiến da bí. Bài tiêu chí chọn kem chống hăm cho bé giúp mẹ đọc nhãn sản phẩm dễ hơn.
5. Tắm và dưỡng da đúng cách mỗi ngày
Tắm cho bé bằng nước ấm vừa phải, sữa tắm dịu nhẹ dành cho trẻ em, tắm nhanh. Sau tắm, lau khô từng nếp: cổ, nách, khuỷu tay, bẹn. Nếu da bé khô, mẹ dưỡng ẩm ở vùng da thường, còn nếp nách đang hăm thì chỉ cần giữ khô và bôi lớp kem bảo vệ mỏng khi cần.
Mẹo nhỏ: Mẹ có thể “kiểm tra nếp gấp” như một thói quen: mỗi lần thay tã, nâng tay bé, ngó qua nếp cổ và nách. Phát hiện da hồng sớm thì chỉ cần lau khô, để thoáng là đủ, không đợi tới lúc đỏ rát.
Nên và không nên khi bé bị hăm nách
| Nên làm | Không nên làm |
|---|---|
| Lau nhẹ bằng nước ấm, thấm khô kỹ | Chà xát mạnh, dùng khăn thô |
| Mặc áo cotton mềm, rộng | Mặc áo bó, vải tổng hợp, ủ nhiều lớp |
| Giữ phòng mát, thoáng | Để bé nằm phòng bí, mặc áo ướt mồ hôi |
| Bôi lớp mỏng kem bảo vệ không hương liệu | Tự bôi kem chứa corticoid, kháng sinh khi chưa có chỉ định |
| Theo dõi da qua từng ngày | Rắc phấn rôm, nhất là loại có talc |
| Đi khám khi có dấu hiệu bất thường | Đắp lá, bôi kem đánh răng, tinh dầu, dầu gió |
Phấn rôm từng là thói quen của nhiều gia đình, nhưng phấn gặp mồ hôi dễ vón cục trong nếp nách, còn bụi phấn có thể bị bé hít vào. Mẹ đọc thêm có nên dùng phấn rôm cho bé để hiểu rõ hơn. Với các mẹo dân gian khác, bài mẹo dân gian trị hăm: cách nào an toàn đã phân loại chi tiết.
Phòng hăm nách cho bé, nhất là mùa nóng
- Giữ nhiệt độ phòng dễ chịu, không ủ bé quá kỹ khi ngủ.
- Thay áo ngay khi áo ẩm mồ hôi hoặc dính sữa.
- Sau khi bú hoặc ọc sữa, lau nhẹ cổ và nách bé.
- Ưu tiên quần áo cotton, giặt bằng nước giặt dịu nhẹ.
- Tắm và lau khô các nếp gấp mỗi ngày.
- Nếu bé hay ra mồ hôi, mẹ có thể lót một khăn xô mỏng sau lưng và thay khi ẩm.
Nguyên tắc chung cho mọi nếp gấp là giống nhau: sạch, khô, thoáng. Mẹ có thể áp dụng tương tự cho vùng cổ, xem thêm bài hăm cổ ở trẻ sơ sinh.
Khi nào cần đưa bé đi khám
- Đã giữ khô thoáng, chăm đúng cách mà sau 2–3 ngày không đỡ hoặc nặng hơn.
- Da trợt, loét, chảy dịch, chảy máu.
- Có mụn mủ, bọng nước, vảy vàng hoặc mùi hôi bất thường ở nếp nách.
- Mảng đỏ đậm, bờ rõ, có nốt đỏ nhỏ xung quanh (có thể do nấm).
- Vùng da sưng, nóng, đỏ lan nhanh hoặc sờ thấy cục nổi dưới nách.
- Bé sốt, bỏ bú, lừ đừ, quấy khóc bất thường.
- Bé dưới 3 tháng tuổi bị hăm nặng hoặc hăm lan rộng nhiều nếp gấp.
Lưu ý: Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt từ 38°C trở lên cần được khám ngay, không tự theo dõi tại nhà.
Câu hỏi thường gặp
Hăm nách ở trẻ bao lâu thì đỡ?
Hăm nhẹ thường đỡ trong 2–3 ngày khi mẹ giữ nách khô thoáng và mặc áo mềm rộng. Nếu không cải thiện, mẹ nên đưa bé đi khám.
Có nên bôi dầu tràm cho bé bị hăm nách không?
Không nên. Tinh dầu và dầu tràm có hoạt chất mạnh, dễ kích ứng da trẻ nhỏ, nhất là vùng da đang hăm và gần mặt.
Bé bị hăm nách có nên tắm không?
Vẫn nên tắm hằng ngày bằng nước ấm, tắm nhanh, dùng sữa tắm dịu nhẹ và quan trọng nhất là lau khô kỹ nếp nách sau tắm.
Hăm nách khác rôm sảy ở nách thế nào?
Hăm thường là mảng đỏ liền trong nếp gấp, da có thể bóng, rát. Rôm sảy là nhiều nốt nhỏ li ti, hay xuất hiện cả ở cổ, lưng, ngực khi bé nóng, và đỡ nhanh khi được làm mát.
Hăm nách thường không đáng ngại nếu mẹ để ý tới những nếp gấp nhỏ trên cơ thể bé. Giữ khô, mặc thoáng, lau nhẹ và quan sát da mỗi ngày là đủ cho đa số trường hợp. Khi thấy dấu hiệu bất thường, mẹ hãy đưa bé đi khám thay vì tự thử nhiều loại kem.
Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Mỗi bé có cơ địa khác nhau, khi da bé có dấu hiệu bất thường hoặc mẹ còn băn khoăn, hãy đưa bé đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.
